Appel op zelfstandigheid en gemeenschapszin

De Nieuwe Regentesseschool in Utrecht en de Werkplaats  Kindergemeenschap in Bilthoven zijn beide éénpitters. Andere overeenkomsten zien we in de onderwijsvisie: op beide scholen speelt gemeenschappelijkheid een grote rol, de onderwijsconcepten gaan uit van gelijkwaardigheid en leerlingen zijn er eigenaar van het leerproces.

De Nieuwe Regentesseschool (po) is in 1981 door ouders opgericht. ‘Deze ouders waren destijds verenigd in de idealistische anti-autoritaire crèche’, vertelt directeur Nartano Glijn. ‘Ze kozen daarom voor het freinetconcept ontwikkeld door Célestin Freinet, een sociaal-democraat. Hij wilde kinderen leren dat het belangrijk is om te participeren in en bij te dragen aan de samenleving.’ Een belangrijk kenmerk van de Freinetscholen was de drukpers, maar anno 2020 maken alleen de groepen 3 en 4 nog eigen teksten met een drukpersje. ‘Wat onze school nu vooral kenmerkt, is
de zelfstandigheid van kinderen en het eigenaarschap bij het leren. En we
vinden een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid in de school  belangrijk. Er is bijvoorbeeld een klassenvergadering en een kinderraad.’ Ook biedt de school nog steeds onderwijs aan kinderen in kwetsbare situaties, zoals de kinderen (slachtoffer van huiselijk geweld) van
het opvangcentrum Moviera. De onderwijsvisie van pedagoog Kees Boeke, de grondlegger van de Werkplaats Kindergemeenschap, is nog meer
gestoeld op gemeenschappelijkheid en richt zich nadrukkelijk op samenwerking. ‘De gemeenschap is een middel om tot leren te komen’,
zegt Croes, rector-bestuurder van de Werkplaats Kindergemeenschap in Bilthoven (po en vo). ‘De leerlingen zijn bij ons ‘werkers’, de leraren ‘medewerkers’. De nadruk ligt op gelijkwaardigheid en gemeenschappelijkheid.’

Groot goed
Het is een groot goed dat de Nederlandse grondwet ruimte biedt om onderwijs te geven volgens een vernieuwende onderwijsvisie, vinden Croes en Glijn. ‘Wij kunnen het sociale aspect van leren goed op onze manier vormgeven’, zegt Croes. ‘De Werkplaats Kindergemeenschap omvat
een school voor basis- en voortgezet onderwijs. Als kleuter begin je in een
kleine groep en hoe verder je richting de bovenbouw komt, hoe meer kinderen samenwerken met kinderen van andere groepen. Waar werkers in de onderbouw nog vooral in hun eigen klaslokaal werken, zijn die lokalen
in de midden- en bovenbouw steeds meer open en met elkaar verbonden. In het voortgezet onderwijs hebben de werkers afwisselend les in een instructielokaal en werken ze samen in de domeinruimte. Nu we vanwege de coronacrisis….

Lees het hele artikel in De VBS, juni 2020