Schoolleiders van Talent Primair vormen lerende netwerken

Concrete doelen, een goede jaarplanning en een duidelijke taakverdeling zijn belangrijke voorwaarden voor het welslagen van lerende netwerken. Dat blijkt uit de ervaringen van de schoolleiders van Talent Primair in de Gooi- en Vechtstreek.

Meer praktijkvoorbeelden van lerende netwerken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl/thematische-inhoud

“We willen de losse eenheden binnen de Stichting Basisonderwijs Gooi- en Vechtstreek Talent Primair beter met elkaar verbinden”, zegt directeur-bestuurder Jules van Brecht. “De 26 locaties, het bestuur en Villa Primair Academie, het kennis-, innovatie- en inspiratieplatform, moeten een samenwerkend geheel worden. Daarom hebben wij School aan Zet gevraagd ons te versterken bij het inrichten van lerende netwerken.”

Samen leren

In de netwerken zijn de schoolleiders van Talent Primair de afgelopen anderhalf jaar aan de slag gegaan met vier thema’s: Omgaan met Verschillen, Opbrengstgericht en Handelingsgericht Werken, Taal, Lezen, Rekenen en Excellentie & Hoogbegaafdheid. “De netwerken zijn bezig geweest met samen leren”, zegt Joke Kamstra, expert van School aan Zet. “Daar hoort vallen en opstaan bij. Bij een leerproces gaat het erom dat je leert van de fouten die je maakt.”

Veiligheid

“Ons netwerk startte wat moeizaam. Mensen hadden geen tijd en vonden het niet belangrijk genoeg”, vertelt Trudy Spiering van de Jenaplanschool de Sterrenwachter in Hilversumse Meent. Zij maakt deel uit van het netwerk ‘Omgaan met Verschillen’. “De omslag kwam tijdens onze eerste studiedag. Daar zijn we over onze grenzen heen gesprongen en hebben we uitgesproken dat we verantwoordelijk zijn voor elkaar. Dat vergrootte de veiligheid voor mij.” Op haar eigen school is Spiering in gesprek gegaan met het team. “Dat heeft tot een meer transparante cultuur geleid, wat ook betekent dat de mantel der liefde slijt. We zeggen het nu eerder tegen elkaar als we ergens last van hebben.”

Energiek

Het netwerk ‘Opbrengstgericht werken / Handelingsgericht werken’ was vanaf de start zeer energiek. “Mijn school nam deel aan dit netwerk omdat we meer wilden doen met zelfstandig werken”, vertelt Caroline van den Bouwhuijsen van OBS Graaf Floris in Loenen a/d Vecht. “We hebben veel kunnen halen op dat terrein. Een van de deelnemende scholen deed al veel aan zelfstandig werken. Dat had een prettig effect, omdat we konden zien dat we goed op weg waren en aanpakken konden overnemen. We hebben geformuleerd wat we eind 2015 wilden bereiken en dat concreet gemaakt op directie-, leerkracht- en leerlingniveau. Daarnaast was het gunstig dat een van ons al meteen data inplande en verslagen maakte.” Een andere ‘succesfactor’ was dat de schoolleiders ook buiten de bijeenkomsten om contact zochten. “We wisten elkaar te vinden op de inhoud en konden een praktische vertaalslag maken naar onze scholen.”

Urgentie

Het succes van het netwerk ‘Taal, Lezen en Rekenen’ is voor een belangrijk deel terug te voeren op het gevoel van urgentie van de leerkrachten. ‘Effectieve instructie’ was voor de deelnemende scholen een speerpunt. Het netwerk betrekt al snel de intern begeleiders en de leerkrachten bij het traject. Zo worden er ‘leerkrachtportretten’ gemaakt en filmpjes waarin leerkrachten laten zien hoe zij instructie geven. Het netwerk is inmiddels bezig met het maken van groeps- of leerlingportretten. Op de volgende studiedag komen deze aan de orde.

Behoefte

Het netwerk ‘Excellentie & Hoogbegaafdheid’ kwam na een vlotte start terecht in een impasse. Een deel van de verklaring daarvoor is de samenstelling: het netwerk bestaat uit tien onderling zeer verschillende scholen. Ook pakt geen van de deelnemende schoolleiders de regierol. Jules van Brecht: “We hadden als bestuur kunnen ingrijpen, maar dat was niet de bedoeling. Daarnaast speelt hier een ander aspect: hoe ga je om met verschillen binnen het netwerk?” Een andere les is, dat het belangrijk is om na te gaan of de deelnemers aan het netwerk werkelijk een dringende behoefte voelen om het thema verder te ontwikkelen.

Lerende netwerken op school

Binnen de scholen zijn ook lerende netwerken ontstaan. Ruud Philips, directeur van OBS De Ploeg in Laren, vertelt: “Op mijn school hebben leraren zelf een professionele leergemeenschap ingericht. Natuurlijk toon ik als schoolleider interesse voor de voortgang, maar ik stuur het niet aan.” Ook bij Wim Boog nemen leerkrachten het voortouw. “De leerkrachten zien dat ze instructievaardigheden missen en willen daarin worden bijgeschoold. Twee jonge leerkrachten in groep 7/8 hebben dat opgepakt.”

Nieuwe thema’s

Concrete doelen, een jaarplanning, duidelijke taakverdeling, onderling vertrouwen, betrokkenheid en draagvlak blijken belangrijke voorwaarden te zijn voor het samen leren in netwerken. Ook is het belangrijk om naar het team terug te koppelen wat er in de netwerken gebeurt. Daarnaast blijkt dat een te grote groep niet hanteerbaar is. Talent Primair wil de netwerken voortzetten. Ook het netwerk ‘Excellentie en Hoogbegaafdheid’ wordt opnieuw gestart, met kleinere groepen en duidelijker afspraken. Een nieuw thema is ‘eigenaarschap’: leerlingen moeten meer eigen verantwoordelijkheid krijgen voor hun leerproces. Ook moet er aandacht komen voor het werken in leerkringen op de scholen zelf. Deze thema’s komen terug in het directieberaad.