Werkwijzer samen leren biedt structuur

Met de Werkwijzer samen leren kunnen scholen gericht aan de slag om samen leren inhoud te geven. Hierbij worden zowel het bestuur als de schoolleiders en de leraren betrokken. De Michaelschool en de Theresiaschool, beide onderdeel van Stichting Delta De Bilt, leggen de focus op het aspect ‘Koers’.

Meer informatie bij School aan Zet

“Op de laatste tweedaagse met de schooldirecteuren constateerden we dat we nog wel wat stappen kunnen zetten als het gaat om samen leren”, zegt Martin van Veelen, algemeen directeur en bestuurder van Stichting Delta De Bilt, een bestuur met negen scholen van verschillende denominaties. “Via School aan Zet maakten wij kennis met de Werkwijzer samen leren. Die aanpak sprak ons zeer aan.”

Werkwijzer samen leren

De Werkwijzer samen leren is een online uitwerking van het door School aan Zet ontwikkelde Ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven. Verschillende aspecten, zoals het bepalen van de koers, werken met data en professionalisering, komen op drie niveaus aan de orde: het bestuur, de schoolleider en de leraar. Bestuurders, schoolleiders of leraren bepalen met elkaar de fase waarin de organisatie zich bevindt. Vervolgens kunnen zij opzoeken welke instrumenten of activiteiten behulpzaam zijn bij de verdere ontwikkeling. “Het directeurenberaad als geheel gebruikt de Werkwijzer nu om tips te vinden over de verbetering van de gesprekkencyclus”, zegt Van Veelen. “Binnen de Stichting zijn netwerken ingericht voor directeuren, intern begeleiders, leerkrachten van de bovenbouw, enzovoort. Wij zien in de Werkwijzer een prikkel om deze netwerken inhoudelijk verder te versterken. Daarnaast hebben twee scholen besloten samen het aspect Koers uit te werken. De betrokkenheid bij de Stichting is toegenomen, er is meer eigenaarschap ontstaan.”

Kernwaarden

“Ons team heeft de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd in zaken als instructie geven en leerlingen ‘op maat’ bedienen. Voor dit jaar hebben we ingezet op onze visie, de ‘koers’ van de school”, vertelt Guusta van Wijk, directeur van de Michaelschool in de Bilt. “Waar willen we naartoe? Hoe zien we de toekomst van de Michaelschool en wat voor leerkrachten en leiding hebben we dan nodig? Met de Werkwijzer samen leren kunnen wij met deze vragen op een gestructureerde manier aan de gang.” Samen met de Theresiaschool, waar ook gezocht wordt naar een sterkere identiteit, is een studiedag voor vijftig leerkrachten georganiseerd. Van Wijk: “We hebben de fase waarin we ons bevinden vastgesteld – dat was toen de beginfase, intussen zijn we wel een stapje verder – en de kernwaarden van de school benoemd.” Wat de leerkrachten belangrijk vinden in de school is vergeleken met wat de ouders en de leerlingen belangrijk vinden. “Dat is niet hetzelfde”, zegt Van Wijk. “Ouders willen vooral dat hun kind met plezier naar school gaat. Dat de onderwijskwaliteit goed is, iets wat wij zeer belangrijk vinden, vinden ze vanzelfsprekend. Ook voor de kinderen is de relatie met de leerkracht het allerbelangrijkst, niet de kwaliteit van de leerstof.” De leerkrachten hebben zich vervolgens gebogen over de vijf door team, ouders en leerlingen gedeelde kernwaarden Plezier, Samen, Eigenheid, Kwaliteit en Verantwoordelijk en besproken welke associaties zij bij deze woorden hebben. “Het leeft nu binnen de school, we benoemen vaker dat we kinderen plezier zien hebben of goed zien samenwerken, en we spreken elkaar makkelijker aan op verantwoordelijkheden.” Had dit zonder de Werkwijzer ook gekund? Van Wijk: “Het is een gestructureerde en efficiënte manier van werken. Dat er een expert van School aan Zet meekijkt, heeft meerwaarde. Het houdt je scherp, je krijgt feedback op je activiteiten en er blijft tempo in het proces.”

Meedenken

Op de Theresiaschool in Bilthoven is Lauré Wijenberg-Ursem, leerkracht van groep 3, een van de kartrekkers. “We hebben alle aspecten van het ontwikkelmodel bekeken en vastgesteld in welke fase we ons bevinden. Op alle aspecten zitten we in de beginfase. We kregen daar goede discussies over, waarin we elkaar echt konden duidelijk maken wat we precies bedoelen.” Ook de Theresiaschool heeft kernwaarden benoemd: Samen, Eigenaarschap, Plezier, Creativiteit en Ontplooiing. “Dat hebben we vertaald in leerkrachtgedrag. Bij ‘samen’ staat bijvoorbeeld: ‘Ik overleg met de parallelgroep’ en ‘ik gebruik coöperatieve werkvormen’. Daar kun je elkaar op aanspreken.” De werkgroep wil nu ook voor de ouders en de leerlingen het gedrag dat bij het kernwoord hoort, omschrijven. Wijenberg-Ursem: “Dat doen we samen met de leerlingen en de Medezeggenschapsraad. Daarna hangen we het in de school en dan kan iedereen erop reageren. Dat is zo mooi aan dit project, alle lagen zijn erbij betrokken, het gaat overal leven.” Een belangrijke meerwaarde van het gebruik van deze aanpak vindt Wijenberg-Ursem dat het leerkrachten een stem geeft. “Als leerkracht vind ik het belangrijk dat je word gehoord, dat je je mening kunt geven en mee kunt denken in het proces.”

Studiedag

De komende stichtingbrede studiedag, waarbij het samen leren van en met elkaar centraal staat, wordt voorbereid door de algemeen directeur, drie schoolleiders en drie leerkrachten. Wijenberg-Ursem is een van hen. “We hebben als leerkrachten input gegeven over de invulling van de dag. Dat is waardevol, dan doe je het met elkaar.”